Algemeen

Hoogbegaafdheid wordt vaak gediagnosticeerd door middel van een IQ-test. Met een IQ van 130 of hoger krijg je officieel de stempel ‘hoogbegaafd’. Toch vinden wij dat het IQ lang niet altijd alles zegt; een van de kenmerken van hoogbegaafdheid is bijvoorbeeld ook faalangst, en chronisch onderpresteren. De meeste hoogbegaafden halen niet perse de hoogste cijfers van de klas en blinken ook niet altijd uit in hun werk.

Algemene kenmerken

Over het algemeen onderscheiden hoogbegaafde volwassenen zich van anderen door de bovenmatige ontwikkeling van de volgende competenties:

  • Snel van begrip
  • Grote algemene interesse
  • Hoog leertempo, zowel theoretisch als praktisch
  • Groot analytisch inzicht
  • Probleemoplossend vermogen
  • Doorvragen (en soms drammen ;-))
  • Buiten de kaders kunnen denken
  • Kennis gemakkelijk kunnen toepassen in de praktijk
  • Goed geheugen (langetermijn)

 

Los van deze algemene kenmerken zijn hoogbegaafden vaak creatief, origineel en perfectionistisch.

Gedrag

Hoogbegaafden onderscheiden zich vaak van elkaar op sociaal gebied. De ene hoogbegaafde kan enorm sociaal zijn, terwijl de andere hoogbegaafde teruggetrokken en soms sociaal minder vaardig kan zijn. Over het algemeen zijn de volgende gedragskenmerken van toepassing:

  • (grote) Behoefte aan autonomie
  • Zelfreflecterend, kan ook (te) kritisch op zichzelf zijn
  • Sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel
  • Accepteert nooit iets ‘zomaar’, helemaal niet als het om regels gaat
  • Stelt veel vragen aan anderen
  • Nieuwsgierig naar achterliggende beweegredenen van acties
  • Zoekt altijd naar gelijkgestemden of gelijkdenkenden
  • Overdenken en malen

 

Hoogsensitiviteit

Het is niet ongewoon dat hoogbegaafdheid samengaat met hoogsensitiviteit, vindt ook bijvoorbeeld de psychiater Dabrowski. Bij hoogsensitiviteit bedoelen we dan gevoeligheid, concentratie, volharding en intensiteit. Dit gecombineerd met het grote rechtvaardigheidsgevoel kan nogal eens tot vervelende situaties leiden. Hoogsensitiviteit kan zich uiten op diverse vlakken en gebieden:

  • Emotioneel: een hoogbegaafde voelt vaak intens, de emoties zijn extreem (en soms complex).
  • Intellectueel: een grote en natuurlijke nieuwsgierigheid voor álles. Dit leidt vaak tot (diepzinnige) vragen waar anderen gek van kunnen worden.
  • Zintuigen: extreem proeven, ruiken, zien en horen. Hoogsensitiviteit betekent dat je je vaak veel bewuster bent van je zintuigen.
  • Psychomotorisch: overenthousiast zijn, zowel fysiek als mentaal. Denk aan veel praten (onder stress) of dwangmatig handelen.
  • Verbeelden: vaak dagdromen of ‘in het eigen hoofd zitten’.

Niet zeker

Twijfel je of je hoogbegaafd bent? Vaak uit hoogbegaafdheid zich al in de kinderjaren. Dit zijn vaak kinderen die zich sneller ontwikkelen dan anderen, al vroeg beginnen met lezen en schrijven en hoog scoren op bijvoorbeeld een CITO-toets. Er zijn echter ook gevallen bekend waarbij de hoogbegaafdheid pas tijdens de volwassen jaren wordt ontdekt. Als je er echt zeker van wilt zijn is het altijd een optie om een uitgebreide (IQ-)test te laten doen door een erkend instituut. Over het algemeen wordt wel altijd gezegd dat als je hoogbegaafd bent, je dit eigenlijk ook al wel (zeker) weet.

Niet altijd leuk

Hoogbegaafd zijn is lang niet altijd leuk. Op school vervelen hoogbegaafde kinderen zich snel (waardoor zij ook voor de leraar irritant gedrag kunnen gaan vertonen) en ook na school en studeren houdt deze snelle verveling vaak aan.